MOBILE

ผู้เขียน
Raksa Content Team

เมทฟอร์มิน (Metformin)

✅ บทความนี้ได้รับการตรวจสอบแล้ว


KEY POINTS:


  • Metformin เป็นยาลดระดับน้ำตาลในเลือด ใช้รักษาเบาหวานชนิดที่ 2 ในผู้ใหญ่ และรักษาเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ มีกลไกช่วยให้ฮอร์โมนอินซูลินทำงานได้ดีขึ้น และลดภาวะดื้อต่ออินซูลิน

  • Metformin เป็นยาที่มีความปลอดภัยสูง อาจจะพบอาการข้างเคียงเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารได้เล็กน้อย เช่น คลื่นไส้ มวนท้อง โดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มรับประทาน

  • การใช้ยา Metformin ในปริมาณที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้เกิดภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติก (Lactic acidosis) ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้



Table of Contents
ยา Metformin คืออะไร?
ชื่อทางการค้าของยา Metformin
การออกฤทธิ์ของยา Metformin
รูปแบบของยา Metformin
ยา Metformin ราคาประมาณเท่าไหร่?
วิธีใช้ยา Metformin และปริมาณที่เหมาะสม
ข้อควรระวังในการใช้ยา Metformin
ผลข้างเคียงและอาการแพ้ยา Metformin
ยาที่ไม่ควรใช้ร่วมกับยา Metformin
ใช้ยา Metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร?
ลืมใช้ยา Metformin ควรทำอย่างไร?
การเก็บรักษายา Metformin
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยา Metformin


ยา Metformin คืออะไร?


เมทฟอร์มิน (Metformin) คือ ยาที่ใช้รักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1957 โดยเบาหวานชนิดที่ 2 เกิดจากร่างกายมีภาวะดื้อต่อฮอร์โมนอินซูลิน (Insulin resistance) อินซูลินจึงทำหน้าที่เก็บน้ำตาลเข้าเซลล์ได้น้อยลง ระดับน้ำตาลในเลือดจึงเพิ่มสูงขึ้น


Metformin จะออกฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือดผ่านกลไกต่างๆ ทำให้ลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานได้ เช่น ผลเสียต่อไต ตาบอด ตัดแขนขา เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ นอกจากนี้ยา Metformin ถือเป็นยาที่ค่อนข้างปลอดภัย มีประสิทธิภาพดีและราคาถูก


ชื่อทางการค้าของยา Metformin


ยา Metformin

Metformin มีทั้งรูปแบบยาเดี่ยวและยาผสม


  • ยาเดี่ยว เช่น GLUCOPHAGE® GLUCOPHAGE® XR Berformin SR Gluco Glucoles Glustress Maformin Miformin Siamformet Metformin Rx Metfor

  • ยาผสม ประกอบด้วย Metformin กับยาลดน้ำตาลในเลือดชนิดอื่นอยู่ในเม็ดเดียวกัน เช่น Janumet

การออกฤทธิ์ของยา Metformin


Metformin จะช่วยลดการผลิตน้ำตาลภายในตับ ลดการดูดซึมน้ำตาลภายในลำไส้เล็ก และทำให้ฮอร์โมนอินซูลินทำงานได้ดีขึ้น (สามารถกระตุ้นการเก็บกลับน้ำตาลเข้าไปในเซลล์ได้มากขึ้น) เป็นผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลง เนื่องจาก Metformin ไม่ได้กระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนอินซูลินโดยตรง หากใช้ไม่ถูกต้องอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงคือ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia)


รูปแบบของยา Metformin


Metformin แบบเม็ด

Metformin มี 2 รูปแบบการปลดปล่อย ได้แก่


  1. รูปแบบออกฤทธิ์ทันที (Immediate release) ความแรงที่มีจำหน่าย คือ 500, 850 และ 1000 มิลลิกรัม
  2. รูปแบบออกฤทธิ์นาน (Extended release) ความแรงที่มีจำหน่าย คือ 750 มก. และ 1000 มก. (ในประเทศไทยไม่มียารูปแบบออกฤทธิ์นาน 500 มก.)

ยา Metformin ราคาประมาณเท่าไหร่?


  • Metformin 500 มก. ราคาโดยประมาณ 10-40 บาทต่อแผง
  • Metformin 850 มก. ราคาโดยประมาณ 40-60 บาทต่อแผง

buy medication on Raksa app

วิธีใช้ยา Metformin และปริมาณที่เหมาะสม


ขนาดยา Metformin สำหรับรักษาเบาหวานชนิดที่ 2 โดยแพทย์จะเริ่มใช้ยา Metformin ในผู้ที่ไม่สามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหารหรือการออกกำลังกาย ดังนี้


รูปแบบออกฤทธิ์ทันที ทานยาหลังอาหาร


  • ขนาดยาเริ่มต้น : รับประทาน 500 มก. วันละ 1-2 ครั้ง หรือ 850 มก. วันละ 1 ครั้ง ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้าเพื่อป้องกันอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหาร

  • ขนาดยาทั่วไปสำหรับการรับประทานอย่างต่อเนื่อง : 1 กรัม วันละ 2 ครั้ง หรือ 850 มก. วันละ 2 ครั้ง (สำหรับขนาดยามากกว่า 2 กรัมต่อวัน อาจแบ่งรับประทานวันละ 3 มื้อ)

ขนาดยาสูงสุด : 2,550 มก. ต่อวัน ในคนที่มีการทำงานของไตปกติ


รูปแบบออกฤทธิ์นาน ทานยาหลังอาหาร ห้ามบดหรือเคี้ยวเม็ดยา


  • ขนาดยาเริ่มต้น : รับประทาน 500 มก. – 1 กรัม วันละ 1 ครั้ง ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้าเพื่อป้องกันอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหาร

  • ขนาดยาสูงสุด : 2,000 มก. ต่อวัน ในคนที่มีการทำงานของไตปกติ หากการทานวันละ 1 ครั้ง ไม่สามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ตามเป้าหมาย อาจแบ่งรับประทานวันละ 2 มื้อ

ข้อควรระวังในการใช้ยา Metformin


Metformin สำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่คุมน้ำตาลไม่ได้

  • ผู้ที่ห้ามใช้ Metformin
    • ผู้ที่ควบคุมเบาหวานไม่ได้ มีน้ำตาลในเลือดสูงมาก
    • ผู้ที่มีภาวะเลือดเป็นกรด เช่น เลือดเป็นกรดจากกรดแลคติก หรือ เลือดเป็นกรดจากคีโตน
    • ผู้ที่เคยแพ้ยา Metformin หรือส่วนประกอบของยา
    • ผู้ที่ไตทำงานผิดปกติอย่างรุนแรง หรือไตวายระยะที่ 4 ขึ้นไป รวมถึงผู้ที่มีค่าตับผิดปกติ

  • ผู้ที่ควรระวังการใช้ Metformin
    • เป็นผู้ที่ติดสุราหรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก
    • ผู้ที่เคยรักษาภาวะหัวใจวายหรือมีภาวะหัวใจล้มเหลว
    • ผู้ป่วยที่มีอาการบาดเจ็บหรือได้รับการผ่าตัด
    • ระมัดระวังการใช้ยานี้ในผู้สูงอายุ
    • ผู้ที่ใช้ยาสมุนไพรหรืออาหารเสริม ที่อาจมีฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือด เช่น ถั่งเช่า
    • ยาที่สามารถทำให้การทำงานของไตแย่ลงได้ เช่น ยากลุ่ม NSAIDs

ผลข้างเคียงและอาการแพ้ยา Metformin


ผลข้างเคียงทั่วไปของ Metformin ได้แก่


  • น้ำตาลในเลือดต่ำ
  • คลื่นไส้
  • ปวดท้อง ท้องเสีย

ผลข้างเคียงรุนแรงที่เกิดจากภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติก (Lactic acidosis) มีอาการดังนี้


  • ปวดกล้ามเนื้อผิดปกติ
  • รู้สึกหนาว
  • หายใจลำบาก
  • รู้สึกวิงเวียนศีรษะ อ่อนเพลียรุนแรง
  • ปวดท้อง อาเจียน
  • หัวใจเต้นช้าลงหรือเต้นผิดปกติ

ภาวะดังกล่าวเป็นอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตได้ หากมีอาการผิดปกติให้รีบไปพบแพทย์ทันที


อาการไม่พึงประสงค์ที่พบได้น้อยของ Metformin ได้แก่


  • ผื่นแพ้ยา เป็นลักษณะผื่นแดงคันตามลำตัว
  • ภาวะพร่องวิตามินบี 12 จากการใช้ Metformin ในขนาดสูงและใช้เป็นเวลานานหลายปี มีโอกาสเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะผู้ที่รับประทานวิตามินหรือแคลเซียมน้อย

Consult doctor on Raksa app

ยาที่ไม่ควรใช้ร่วมกับยา Metformin


มียาหลายตัวไม่ควรใช้คู่กับ Metformin

มียาหลากหลายตัวที่ไม่ควรใช้ร่วมกับ Metformin เพราะอาจไปลดประสิทธิภาพของ Metformin หรือเพิ่มโอกาสเกิดภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติกได้ ควรเช็กระดับน้ำตาลในเลือดบ่อยๆ ตัวอย่างยาเช่น


  • ยาสเตียรอยด์ เช่น Prednisolone
  • ยาขับปัสสาวะ เช่น Furosemide
  • ยารักษาโรคหัวใจและความดันโลหิตสูง
  • ยาปรับฮอร์โมน
  • ยารักษาโรคเบาหวานตัวอื่นๆ

ดังนั้นผู้ที่ใช้ยา Metformin ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรในกรณีที่ใช้ยาตัวอื่นอยู่หรือต้องการใช้ยาตัวอื่นร่วมกับ Metformin


ใช้ยา Metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร?


ให้สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากมีอาการผิดปกติให้รีบไปโรงพยาบาลทันที


ลืมใช้ยา Metformin ควรทำอย่างไร?


กินยาที่ลืมทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากนึกได้เมื่อใกล้เวลาที่ต้องกินมื้อถัดไป ก็ให้กินยามื้อใหม่ โดยให้ข้ามมื้อที่ลืมไปได้เลย (โดยไม่ต้องกินชดเชย หรือเพิ่มขนาดยาเป็นสองเท่า)


การเก็บรักษายา Metformin


  • เก็บยาไว้ในภาชนะเดิมที่ได้รับมา แกะรับประทานเมื่อจะทานยาเท่านั้น
  • เก็บยาในที่แห้ง ไม่ให้โดนแสงโดยตรง
  • เก็บที่อุณหภูมิห้อง (ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส)
  • ไม่เก็บในที่ร้อนหรือชื้น เช่น ในรถ ในห้องน้ำ ห้องครัว
  • เก็บยาในพ้นมือเด็ก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยา Metformin


1. ยา Metformin มีผลในการช่วยลดน้ำหนักจริงหรือไม่?


ยา Metformin มีผลต่อความอยากอาหาร ผู้ป่วยบางรายรับประทานยานี้แล้ว อาจมีน้ำหนักที่ลดลงได้ ในอดีตมีการนำ Metformin มาใช้ในการลดน้ำหนัก ซึ่งเป็นข้อบ่งใช้ที่ไม่ได้รับการยอมรับจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แถมยังทำให้เกิดผลข้างเคียงและไม่ได้ผลทุกคน บางรายอาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม หากต้องการลดน้ำหนักควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ


2. ยา Metformin มีผลในการชะลอวัยจริงหรือไม่?


ในปัจจุบันพบว่า Metformin มีคุณสมบัติทางหลอดทดลองในการต้านโรคที่เกี่ยวข้องกับความชรา (Aging-related diseases) เช่น ฤทธิ์ต้าน Oxidative stress ในเซลล์ต่างๆ ช่วยป้องกันไม่ให้เซลล์ถูกทำลาย ป้องกันการเกิดมะเร็ง รวมถึงช่วยป้องกันการเกิดโรคหัวใจในมนุษย์ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยมีอายุที่ยืนยาวมากขึ้น แต่ Metformin จะมีผลเรื่องการชะลอวัยจริงหรือไม่ จะต้องรอผลการศึกษาทางคลินิกมาช่วยยืนยัน ขณะนี้อยู่ระหว่างทำการศึกษาวิจัย


3. กิน Metformin แล้วผมร่วง เกิดจากอะไร?


มีรายงานผู้ป่วยจำนวนน้อยมากที่เกิดผมร่วงหลังใช้ Metformin ซึ่งอาจเกิดจาก Metformin ทำให้เกิดการพร่องของระดับวิตามินบี 12 แต่อาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่มาจากตัวผู้ป่วยเอง เช่น ความเครียด ฮอร์โมน การที่คุมน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ดังนั้นผู้ที่ใช้ Metformin แล้วมีอาการผมร่วงควรเข้าปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อค้นหาสาเหตุอื่นๆ ต่อไป เพราะการผมร่วงจากยามีโอกาสเป็นไปได้น้อย


4. Metformin คนท้องกินได้ไหม?


Metformin ใช้รักษาเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ได้ ขนาดยาเริ่มต้นที่ 250-500 mg ทุกวันประมาณ 3–4 วัน หากร่างกายรับได้แพทย์จะพิจารณาปรับเพิ่มขนาดยาให้


5. ยา Metformin มีผลต่อไตจริงหรือไม่?


Metformin ไม่ใช่ยาที่มีพิษต่อไต แต่การที่ผู้ป่วยเบาหวานไม่สามารถควบคุมน้ำตาลได้ จะทำให้การทำงานของไตแย่ลง อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจาก Metformin ได้ง่ายขึ้น




✅ ตรวจสอบข้อมูลโดย


ทีมเภสัชกรของ Raksa
ปรึกษาเภสัชกรผ่านแอป Raksa




แหล่งข้อมูล


ผู้เขียน
Raksa Content Team

เมทฟอร์มิน (Metformin)

✅ บทความนี้ได้รับการตรวจสอบแล้ว


KEY POINTS:


  • Metformin เป็นยาลดระดับน้ำตาลในเลือด ใช้รักษาเบาหวานชนิดที่ 2 ในผู้ใหญ่ และรักษาเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ มีกลไกช่วยให้ฮอร์โมนอินซูลินทำงานได้ดีขึ้น และลดภาวะดื้อต่ออินซูลิน

  • Metformin เป็นยาที่มีความปลอดภัยสูง อาจจะพบอาการข้างเคียงเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารได้เล็กน้อย เช่น คลื่นไส้ มวนท้อง โดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มรับประทาน

  • การใช้ยา Metformin ในปริมาณที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้เกิดภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติก (Lactic acidosis) ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้



Table of Contents
ยา Metformin คืออะไร?
ชื่อทางการค้าของยา Metformin
การออกฤทธิ์ของยา Metformin
รูปแบบของยา Metformin
ยา Metformin ราคาประมาณเท่าไหร่?
วิธีใช้ยา Metformin และปริมาณที่เหมาะสม
ข้อควรระวังในการใช้ยา Metformin
ผลข้างเคียงและอาการแพ้ยา Metformin
ยาที่ไม่ควรใช้ร่วมกับยา Metformin
ใช้ยา Metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร?
ลืมใช้ยา Metformin ควรทำอย่างไร?
การเก็บรักษายา Metformin
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยา Metformin


ยา Metformin คืออะไร?


เมทฟอร์มิน (Metformin) คือ ยาที่ใช้รักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1957 โดยเบาหวานชนิดที่ 2 เกิดจากร่างกายมีภาวะดื้อต่อฮอร์โมนอินซูลิน (Insulin resistance) อินซูลินจึงทำหน้าที่เก็บน้ำตาลเข้าเซลล์ได้น้อยลง ระดับน้ำตาลในเลือดจึงเพิ่มสูงขึ้น


Metformin จะออกฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือดผ่านกลไกต่างๆ ทำให้ลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานได้ เช่น ผลเสียต่อไต ตาบอด ตัดแขนขา เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ นอกจากนี้ยา Metformin ถือเป็นยาที่ค่อนข้างปลอดภัย มีประสิทธิภาพดีและราคาถูก


ชื่อทางการค้าของยา Metformin


ยา Metformin

Metformin มีทั้งรูปแบบยาเดี่ยวและยาผสม


  • ยาเดี่ยว เช่น GLUCOPHAGE® GLUCOPHAGE® XR Berformin SR Gluco Glucoles Glustress Maformin Miformin Siamformet Metformin Rx Metfor

  • ยาผสม ประกอบด้วย Metformin กับยาลดน้ำตาลในเลือดชนิดอื่นอยู่ในเม็ดเดียวกัน เช่น Janumet

การออกฤทธิ์ของยา Metformin


Metformin จะช่วยลดการผลิตน้ำตาลภายในตับ ลดการดูดซึมน้ำตาลภายในลำไส้เล็ก และทำให้ฮอร์โมนอินซูลินทำงานได้ดีขึ้น (สามารถกระตุ้นการเก็บกลับน้ำตาลเข้าไปในเซลล์ได้มากขึ้น) เป็นผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลง เนื่องจาก Metformin ไม่ได้กระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนอินซูลินโดยตรง หากใช้ไม่ถูกต้องอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงคือ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia)


รูปแบบของยา Metformin


Metformin แบบเม็ด

Metformin มี 2 รูปแบบการปลดปล่อย ได้แก่


  1. รูปแบบออกฤทธิ์ทันที (Immediate release) ความแรงที่มีจำหน่าย คือ 500, 850 และ 1000 มิลลิกรัม
  2. รูปแบบออกฤทธิ์นาน (Extended release) ความแรงที่มีจำหน่าย คือ 750 มก. และ 1000 มก. (ในประเทศไทยไม่มียารูปแบบออกฤทธิ์นาน 500 มก.)

ยา Metformin ราคาประมาณเท่าไหร่?


  • Metformin 500 มก. ราคาโดยประมาณ 10-40 บาทต่อแผง
  • Metformin 850 มก. ราคาโดยประมาณ 40-60 บาทต่อแผง

buy medication on Raksa app

วิธีใช้ยา Metformin และปริมาณที่เหมาะสม


ขนาดยา Metformin สำหรับรักษาเบาหวานชนิดที่ 2 โดยแพทย์จะเริ่มใช้ยา Metformin ในผู้ที่ไม่สามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหารหรือการออกกำลังกาย ดังนี้


รูปแบบออกฤทธิ์ทันที ทานยาหลังอาหาร


  • ขนาดยาเริ่มต้น : รับประทาน 500 มก. วันละ 1-2 ครั้ง หรือ 850 มก. วันละ 1 ครั้ง ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้าเพื่อป้องกันอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหาร

  • ขนาดยาทั่วไปสำหรับการรับประทานอย่างต่อเนื่อง : 1 กรัม วันละ 2 ครั้ง หรือ 850 มก. วันละ 2 ครั้ง (สำหรับขนาดยามากกว่า 2 กรัมต่อวัน อาจแบ่งรับประทานวันละ 3 มื้อ)

ขนาดยาสูงสุด : 2,550 มก. ต่อวัน ในคนที่มีการทำงานของไตปกติ


รูปแบบออกฤทธิ์นาน ทานยาหลังอาหาร ห้ามบดหรือเคี้ยวเม็ดยา


  • ขนาดยาเริ่มต้น : รับประทาน 500 มก. – 1 กรัม วันละ 1 ครั้ง ปรับเพิ่มขนาดยาอย่างช้าเพื่อป้องกันอาการไม่พึงประสงค์ต่อระบบทางเดินอาหาร

  • ขนาดยาสูงสุด : 2,000 มก. ต่อวัน ในคนที่มีการทำงานของไตปกติ หากการทานวันละ 1 ครั้ง ไม่สามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ตามเป้าหมาย อาจแบ่งรับประทานวันละ 2 มื้อ

ข้อควรระวังในการใช้ยา Metformin


Metformin สำหรับผู้ป่วยเบาหวานที่คุมน้ำตาลไม่ได้

  • ผู้ที่ห้ามใช้ Metformin
    • ผู้ที่ควบคุมเบาหวานไม่ได้ มีน้ำตาลในเลือดสูงมาก
    • ผู้ที่มีภาวะเลือดเป็นกรด เช่น เลือดเป็นกรดจากกรดแลคติก หรือ เลือดเป็นกรดจากคีโตน
    • ผู้ที่เคยแพ้ยา Metformin หรือส่วนประกอบของยา
    • ผู้ที่ไตทำงานผิดปกติอย่างรุนแรง หรือไตวายระยะที่ 4 ขึ้นไป รวมถึงผู้ที่มีค่าตับผิดปกติ

  • ผู้ที่ควรระวังการใช้ Metformin
    • เป็นผู้ที่ติดสุราหรือดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก
    • ผู้ที่เคยรักษาภาวะหัวใจวายหรือมีภาวะหัวใจล้มเหลว
    • ผู้ป่วยที่มีอาการบาดเจ็บหรือได้รับการผ่าตัด
    • ระมัดระวังการใช้ยานี้ในผู้สูงอายุ
    • ผู้ที่ใช้ยาสมุนไพรหรืออาหารเสริม ที่อาจมีฤทธิ์ลดระดับน้ำตาลในเลือด เช่น ถั่งเช่า
    • ยาที่สามารถทำให้การทำงานของไตแย่ลงได้ เช่น ยากลุ่ม NSAIDs

ผลข้างเคียงและอาการแพ้ยา Metformin


ผลข้างเคียงทั่วไปของ Metformin ได้แก่


  • น้ำตาลในเลือดต่ำ
  • คลื่นไส้
  • ปวดท้อง ท้องเสีย

ผลข้างเคียงรุนแรงที่เกิดจากภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติก (Lactic acidosis) มีอาการดังนี้


  • ปวดกล้ามเนื้อผิดปกติ
  • รู้สึกหนาว
  • หายใจลำบาก
  • รู้สึกวิงเวียนศีรษะ อ่อนเพลียรุนแรง
  • ปวดท้อง อาเจียน
  • หัวใจเต้นช้าลงหรือเต้นผิดปกติ

ภาวะดังกล่าวเป็นอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตได้ หากมีอาการผิดปกติให้รีบไปพบแพทย์ทันที


อาการไม่พึงประสงค์ที่พบได้น้อยของ Metformin ได้แก่


  • ผื่นแพ้ยา เป็นลักษณะผื่นแดงคันตามลำตัว
  • ภาวะพร่องวิตามินบี 12 จากการใช้ Metformin ในขนาดสูงและใช้เป็นเวลานานหลายปี มีโอกาสเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะผู้ที่รับประทานวิตามินหรือแคลเซียมน้อย

Consult doctor on Raksa app

ยาที่ไม่ควรใช้ร่วมกับยา Metformin


มียาหลายตัวไม่ควรใช้คู่กับ Metformin

มียาหลากหลายตัวที่ไม่ควรใช้ร่วมกับ Metformin เพราะอาจไปลดประสิทธิภาพของ Metformin หรือเพิ่มโอกาสเกิดภาวะเลือดเป็นกรดแล็กติกได้ ควรเช็กระดับน้ำตาลในเลือดบ่อยๆ ตัวอย่างยาเช่น


  • ยาสเตียรอยด์ เช่น Prednisolone
  • ยาขับปัสสาวะ เช่น Furosemide
  • ยารักษาโรคหัวใจและความดันโลหิตสูง
  • ยาปรับฮอร์โมน
  • ยารักษาโรคเบาหวานตัวอื่นๆ

ดังนั้นผู้ที่ใช้ยา Metformin ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรในกรณีที่ใช้ยาตัวอื่นอยู่หรือต้องการใช้ยาตัวอื่นร่วมกับ Metformin


ใช้ยา Metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร?


ให้สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากมีอาการผิดปกติให้รีบไปโรงพยาบาลทันที


ลืมใช้ยา Metformin ควรทำอย่างไร?


กินยาที่ลืมทันทีที่นึกขึ้นได้ แต่หากนึกได้เมื่อใกล้เวลาที่ต้องกินมื้อถัดไป ก็ให้กินยามื้อใหม่ โดยให้ข้ามมื้อที่ลืมไปได้เลย (โดยไม่ต้องกินชดเชย หรือเพิ่มขนาดยาเป็นสองเท่า)


การเก็บรักษายา Metformin


  • เก็บยาไว้ในภาชนะเดิมที่ได้รับมา แกะรับประทานเมื่อจะทานยาเท่านั้น
  • เก็บยาในที่แห้ง ไม่ให้โดนแสงโดยตรง
  • เก็บที่อุณหภูมิห้อง (ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส)
  • ไม่เก็บในที่ร้อนหรือชื้น เช่น ในรถ ในห้องน้ำ ห้องครัว
  • เก็บยาในพ้นมือเด็ก

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยา Metformin


1. ยา Metformin มีผลในการช่วยลดน้ำหนักจริงหรือไม่?


ยา Metformin มีผลต่อความอยากอาหาร ผู้ป่วยบางรายรับประทานยานี้แล้ว อาจมีน้ำหนักที่ลดลงได้ ในอดีตมีการนำ Metformin มาใช้ในการลดน้ำหนัก ซึ่งเป็นข้อบ่งใช้ที่ไม่ได้รับการยอมรับจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แถมยังทำให้เกิดผลข้างเคียงและไม่ได้ผลทุกคน บางรายอาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม หากต้องการลดน้ำหนักควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ


2. ยา Metformin มีผลในการชะลอวัยจริงหรือไม่?


ในปัจจุบันพบว่า Metformin มีคุณสมบัติทางหลอดทดลองในการต้านโรคที่เกี่ยวข้องกับความชรา (Aging-related diseases) เช่น ฤทธิ์ต้าน Oxidative stress ในเซลล์ต่างๆ ช่วยป้องกันไม่ให้เซลล์ถูกทำลาย ป้องกันการเกิดมะเร็ง รวมถึงช่วยป้องกันการเกิดโรคหัวใจในมนุษย์ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยมีอายุที่ยืนยาวมากขึ้น แต่ Metformin จะมีผลเรื่องการชะลอวัยจริงหรือไม่ จะต้องรอผลการศึกษาทางคลินิกมาช่วยยืนยัน ขณะนี้อยู่ระหว่างทำการศึกษาวิจัย


3. กิน Metformin แล้วผมร่วง เกิดจากอะไร?


มีรายงานผู้ป่วยจำนวนน้อยมากที่เกิดผมร่วงหลังใช้ Metformin ซึ่งอาจเกิดจาก Metformin ทำให้เกิดการพร่องของระดับวิตามินบี 12 แต่อาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่มาจากตัวผู้ป่วยเอง เช่น ความเครียด ฮอร์โมน การที่คุมน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ดังนั้นผู้ที่ใช้ Metformin แล้วมีอาการผมร่วงควรเข้าปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อค้นหาสาเหตุอื่นๆ ต่อไป เพราะการผมร่วงจากยามีโอกาสเป็นไปได้น้อย


4. Metformin คนท้องกินได้ไหม?


Metformin ใช้รักษาเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ได้ ขนาดยาเริ่มต้นที่ 250-500 mg ทุกวันประมาณ 3–4 วัน หากร่างกายรับได้แพทย์จะพิจารณาปรับเพิ่มขนาดยาให้


5. ยา Metformin มีผลต่อไตจริงหรือไม่?


Metformin ไม่ใช่ยาที่มีพิษต่อไต แต่การที่ผู้ป่วยเบาหวานไม่สามารถควบคุมน้ำตาลได้ จะทำให้การทำงานของไตแย่ลง อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจาก Metformin ได้ง่ายขึ้น




✅ ตรวจสอบข้อมูลโดย


ทีมเภสัชกรของ Raksa
ปรึกษาเภสัชกรผ่านแอป Raksa




แหล่งข้อมูล